Deze pagina delen op

Corona treft kwetsbaren harder - reportage over WGC de Kaai in De Standaard

Reportage  Corona discrimineert niet. In Wijkgezondheidscentrum De Kaai in Gent wordt de hele maatschappij meegetrokken. ‘Ik denk dat iedereen intussen mee is met de maatregelen die de regering heeft genomen.’

‘Quarantaine treft kwetsbaren harder’

Van onze redacteur Kasper Goethals

Gent ‘Ik bel eens om te horen hoe het met jou gaat. Heb je genoeg maaltijden in huis?’ Anais Verbeke informeert met bezorgde stem hoe het met haar patiënten gaat. Ze is verpleegkundige in het wijkgezondheidscentrum De Kaai in de Gentse Bloemekenswijk. De ene patiënt na de andere wordt opgebeld. Zeker wie dreigt geïsoleerd te raken door de quarantainemaatregelen, krijgt een telefoontje. Het centrum heeft daarvoor lijsten aangelegd. ‘Heb je nog genoeg contacten? Moeten we nog eens terugbellen om te horen hoe het gaat?’

Het personeel staat in de eerste lijn van de coronacrisis. Iedereen springt bij. De kinesisten, die de meeste afspraken hebben opgeschort, fietsen rond in de wijk om doktersattesten te bezorgen. En hooggeschoold of niet, ze staan om 6 uur ’s ochtends paraat om het hele centrum te poetsen, want de poetsvrouw zit ziek thuis.

Het wordt meteen duidelijk dat het personeel van De Kaai een cruciale rol vervult in de buurt. De artsen missen het contact met de patiënten nu al. ‘Daaraan zie je hoe betrokken iedereen is’, zegt coördinator Lut Joris. ‘Dit is typisch voor zorgpersoneel, dat ervoor heeft gekozen om mensen te helpen.’

Turken en Bulgaren

‘Wie dagcontracten heeft, schijnzelfstandige is, in het zwart werkt of geen papieren heeft, valt nu evengoed zonder inkomen en krijgt geen compensatie’ Els Decroo Maatschappelijk werker

Het patiëntenpubliek van het centrum is erg divers. Ongeveer de helft is autochtoon. Daarnaast zijn de grootste groepen van Turkse en Bulgaarse origine. Een Romagemeenschap van zestig mensen is een maand geleden uit de buurt vertrokken, maar wordt nog altijd mede van hieruit medisch opgevolgd. In andere tijden zitten in de wachtzaal rijke en kansarme bewoners naast elkaar. Nu is de ruimte vrijwel leeg.

Behalve de gewone consultaties vervullen wijkgezondheidscentra ook een sociale rol, zodat iedereen toegang vindt tot de nodige zorg. ‘Ik denk dat iedereen intussen mee is met de maatregelen die de regering heeft genomen’, zegt maatschappelijk werker Els Decroo. ‘Vorige week hoorde ik nog geruchten van mensen die nog niet hadden gehoord van het nieuwe coronavirus, maar dat waren zeldzame uitzonderingen. De pandemie is internationaal bekend’, zegt ze. ‘Zelfs als je alleen naar buitenlandse tv-stations kijkt, weet je dat dit virus erg is.’

Maar de snelle verspreiding van het virus biedt ook culturele uitdagingen. Hoe vraag je bijvoorbeeld aan een Romagemeenschap om je af te zonderen en thuis te blijven? ‘Die mensen wonen in grote groep in een kampement. Hygiëne is er ook niet evident, als je geen stromend water hebt.’

 Fred Debrock

In andere tijden wandelen Bulgaarse en Turkse buurtbewoners gewoon binnen om een afspraak te maken. Nu blijven ze grotendeels weg. ‘Ze bellen nog wel, of laten kleinkinderen die beter Nederlands spreken bellen, maar je merkt dat er een grote angst is’, zegt Decroo. Ze wijst ook op de sterke familiebanden in sommige groepen in de buurt, zoals de Turkse. ‘Jong en oud wonen samen, dicht op elkaar. Soms uit financiële noodzaak, maar ook omdat het er meer ingeburgerd is om voor elkaar te blijven zorgen.’

Intrafamiliaal geweld

Dat zou risicovol kunnen zijn in deze tijd. Zo blijkt in Genk de helft van de patiënten van Turkse origine. Volgens een onderzoek van Jenn Dowd, een sociologe aan Oxford, hebben vergelijkbare nauwe familiebanden in Italië er mee toe geleid dat het virus zich zo snel en breed verspreidt onder de oudere bevolking.

Dat iedereen thuisblijft, kan je vanuit de eetruimte van De Kaai goed zien. Het voetbalveld op het Dracunaplein, tegenover het centrum, ligt er verlaten bij in de voorjaarszon. Zo nu en dan passeert een buurtbewoner met een hond, een sjaal strak over de neus geknoopt. Maar achter de gesloten façades spelen zich drama’s af. Decroo kent veel kwetsbare buurtbewoners goed. ‘Ik werd net gebeld over een geval van intra­familiaal huiselijk geweld. In gezinnen waar problemen sluimeren kan quarantaine de druppel zijn. Voor sommige kinderen bood de school bijvoorbeeld een oase. Nu ze moeten thuisblijven, valt dat weg.’

Zwaarst getroffen

Financieel treft de beperkte lockdown zwakkeren hard. ‘Het is goed dat er compensaties voor technische werkloosheid komen, maar veel mensen zullen er geen aanspraak op kunnen maken. Wie dagcontracten heeft, schijnzelfstandige is, in het zwart werkt of geen papieren heeft, valt nu evengoed zonder inkomen en krijgt geen compensatie.’

Veel kwetsbare groepen zijn dit helaas gewoon, zegt Decroo. ‘We horen nu overal verhalen over de uitdagingen om in quarantaine te zitten. Dat vergt enorme aanpassingen. Maar veel mensen zijn altijd alleen, voor hen verandert er niet veel. Zij waren al aan het overleven. Nu voelen wij ook eens hoe het voelt – en wij hebben dan nog een netwerk om op terug te vallen – om echt alleen te zijn.’